Խումբ 3 · Տրանսպորտային միջոցի շահագործումն արգելող անսարքություններ և պայմաններ

Ինչ է ստուգում այս թեման քննությունում

Գիտելիքների ստուգման 20 հարցից 2-ը տրանսպորտային միջոցների շահագործումն արգելող անսարքությունների և պայմանների վերաբերյալ են (ՀՀ կառավարության 2020 թվականի մարտի 26-ի N 385-Ն որոշում, N 1 հավելված, կետ 17)։ Դրանց հիմքը N 955-Ն որոշման N 2 հավելվածն է (այսուհետ՝ Ցանկ)։ Խումբ 3-ի գրեթե բոլոր հարցերը կառուցված են «Շահագործումն արգելվում է, եթե՝ Ա / Բ / երկուսն էլ» ձևով, ուստի պետք է նկատել այն տարբերակը, որը Ցանկում չկա։ Վերջին փոփոխություններով Ցանկում ավելացել են ձմեռային դողերի պահանջները (N 1880-Ն որոշում, գործում է 2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ից) և հակասահքային շղթաները (N 559-Ն որոշում, գործում է 2025 թվականի հոկտեմբերի 1-ից)։

«Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի համաձայն՝ արգելվում է այն տրանսպորտային միջոցի շահագործումը, որի տեխնիկական վիճակը և կահավորվածությունը չեն համապատասխանում Ցանկին (հոդված 18, մաս 2)։ Սարքին վիճակն ապահովում է սեփականատերը (հոդված 24, մաս 1), իսկ վարորդը երթևեկությունից առաջ և ընթացքում ստուգում է արգելակները, ղեկը, լապտերները, ապակեմաքրիչը, կցման հարմարանքը և նախշանկարի բարձրությունը (հոդված 24, մաս 2, «ա» կետ)։

Արգելակային համակարգեր (Ցանկ, կետ 1)

• Ճանապարհային կամ վահանակային փորձարկումներում չեն պահպանվում բանվորական արգելակային համակարգի արդյունավետության նորմերը։
• Խախտված է հիդրավլիկ արգելակային հաղորդակի հերմետիկությունը։
• Չի գործում պնևմատիկ կամ պնևմահիդրավլիկ արգելակային հաղորդակի ճնշաչափը։
• Կայանման արգելակային համակարգը ստանդարտով սահմանված թեքության վրա չի ապահովում անշարժ վիճակ։

Ղեկային կառավարում (Ցանկ, կետ 2)

• Գումարային խաղացքը գերազանցում է 10 աստիճանը՝ թեթև մարդատար ավտոմոբիլների և դրանց բազայի վրա պատրաստված բեռնատարների ու ավտոբուսների, 20 աստիճանը՝ ավտոբուսների, 25 աստիճանը՝ բեռնատար ավտոմոբիլների մոտ։
• Կան կառուցվածքով չնախատեսված տեղաշարժեր, պարուրակային միացումները ձգված չեն, կամ անսարք է ղեկասյունակի դիրքի սևեռիչը։
• Անսարք է կամ բացակայում է կառուցվածքով նախատեսված ղեկային ուժեղարարը կամ մոտոցիկլի ղեկային հանդարտիչը։
• Ղեկային կառավարման համակարգն աջակողմյան տեղաբաշխմամբ է։

Արտաքին լուսային սարքեր (Ցանկ, կետ 3)

• Լուսային սարքերի թիվը, տեսակը, գույնը, դասավորվածությունը կամ աշխատանքի ռեժիմը չեն համապատասխանում կառուցվածքին, լապտերների կարգավորումը չի համապատասխանում ստանդարտին, սարքերը չեն աշխատում սահմանված ռեժիմով կամ կեղտոտված են, բացակայում են լամպերը կամ ցրիչները։
• Առջևում՝ ցանկացած լույս, բացի սպիտակից, դեղինից կամ նարնջագույնից, և ցանկացած լուսաանդրադարձիչ, բացի սպիտակից։
• Հետևում՝ հետընթացի և համարանիշի լուսավորման լապտերիկներ՝ բացի սպիտակից, այլ լուսային սարքեր՝ բացի կարմիրից, դեղինից կամ նարնջագույնից, լուսաանդրադարձիչներ՝ բացի կարմիրից։
• Հետին հակամառախուղային լապտերիկները միացված են արգելակումն ազդարարող լուսային սարքերին։

Անիվներ և դողեր (Ցանկ, կետ 4)

• Պահպանաշերտի նախշանկարի մնացորդային բարձրությունը պակաս է 2,0 մմ-ից՝ ավտոբուսների, 1,6 մմ-ից՝ թեթև մարդատար ավտոմոբիլների, 1,0 մմ-ից՝ բեռնատարների, 0,8 մմ-ից՝ մոտոցիկլների և մոպեդների համար։ Կցորդների նորմը նույնն է, ինչ քարշակ ծառայող ավտոմոբիլինը։
• Հունիս, հուլիս և օգոստոս ամիսներին տեղադրված են բութակավոր դողեր։
• Նոյեմբերի 15-ից մինչև մարտի 31-ը ներառյալ թեթև մարդատար ավտոմոբիլների և մինչև 3,5 տոննա բեռնատարների վրա տեղադրված չեն ձմեռային դողեր։
• Ձմեռային դողերի (երեք գագաթով լեռան և ձյան փաթիլի խորհրդանիշով և «Մ+Ս» («M+S»), «Մ և Ս» («M&S») կամ «ՄՍ» («MS») մակնշմամբ) նախշանկարի բարձրությունը սառցակալած կամ ձյունածածկ ճանապարհին 4 մմ և պակաս է (մաշվածության ինդիկատորի բացակայության դեպքում)։
• Ձմեռային կամ բութակավոր դողերը տեղադրված են ոչ բոլոր անիվների վրա։
• Դողերն ունեն հենքը (կորդը) մերկացնող վնասվածքներ, շերտաբաժանում կամ շերտատում։
• Անվահեցի կամ անվասկավառակի վրա ճաքեր կան, կամ բացակայում է ամրացման հեղույսներից (մանեկներից) թեկուզ մեկը։
• Դողերը չափերով կամ թույլատրելի բեռնվածությամբ չեն համապատասխանում տվյալ մոդելին։
• Նույն սռնու վրա տեղադրված են տարբեր չափերի, կառուցվածքների, մոդելների կամ նախշանկարների, բութակավորված և չբութակավորված, ցրտադիմացկուն և ոչ ցրտադիմացկուն, նոր և վերականգնված դողեր։
• 3,5 տոննայից ավելի բեռնատարներն ու ավտոբուսները 4.9.1 նշանի ազդման գոտում, ձյան կամ մերկասառույցի առկայության դեպքում, երթևեկում են առանց հակասահքային շղթաների․ շղթաներով պետք է կահավորված լինեն առնվազն երկու տանող անիվները։

Շարժիչ (Ցանկ, կետ 5)

Արտածվող գազերում վնասակար նյութերը կամ ծխայնությունը գերազանցում են նորմերը, խախտված է սնման համակարգի հերմետիկությունը, անսարք է գազերի արտածման համակարգը, խախտված է հենատուփի օդափոխության հերմետիկությունը, արտաքին աղմուկը գերազանցում է նորմը։

Այլ անսարքություններ և պարագաներ (Ցանկ, կետ 6)

• Ապակեմաքրիչները կամ նախատեսված ապակեողողիչները չեն աշխատում (ենթակետ 1), հայելիները չեն համապատասխանում ստանդարտին (ենթակետ 2), չի աշխատում ձայնային ազդանշանը (ենթակետ 3)։
• Ապակիների լուսաթափանցելիությունը չի համապատասխանում սահմանված չափերին, առջևի դիտապակին կամ առջևի կողային ապակիները վարագուրապատված են, հետևի դիտապակին կամ հետևի կողային ապակիները վարագուրապատված են և բացակայում են 2 կողային հայելիները (ենթակետ 5)։
• Չեն աշխատում կառուցվածքով նախատեսված՝ դռների և շարժիչի ծածկոցի փականները, վառելիքի բաքերի խցանները, վարորդի նստատեղի կարգավորման մեխանիզմը, ավտոբուսի դռների վթարային բացիչները, կանգառի պահանջի ազդանշանը և սրահի ներքին լուսավորությունը, վթարային ելքերը, արագաչափը, պտուտագրիչը (ենթակետ 6)։
• Բացակայում են կառուցվածքով նախատեսված հետին պաշտպանիչ հարմարանքը, ցեխապաշտպան գոգնոցները և ցայտապաշտպանիչները (ենթակետ 7), անսարք է քարշակման հարմարանքը (ենթակետ 8)։
• Բացակայում են (ենթակետ 9)՝ բժշկական դեղատուփը, կրակմարիչը, վթարային կանգառի նշանը (թարթող կարմիր լապտերիկ)՝ ավտոբուսներում, թեթև մարդատար և բեռնատար ավտոմոբիլներում ու անվավոր տրակտորներում, երկուսից ոչ պակաս հակագլորման հենակներ՝ համապատասխանաբար 3,5 տոննայից ավելի բեռնատարներում և 5 տոննայից ավելի ավտոբուսներում, բժշկական դեղատուփը և վթարային կանգառի նշանը՝ կողային կցորդով մոտոցիկլներում։ Ավտոբուսում պետք է լինի առնվազն երկու կրակմարիչ՝ մեկը վարորդի խցիկում, մյուսը՝ սրահում։
• Առանց թույլտվության տեղադրված առկայծող փարոսիկներ կամ հատուկ ձայնային ազդանշաններ (ենթակետ 10), բացակայում են կամ չեն աշխատում նախատեսված գլխակալները կամ անվտանգության ամրագոտիները, կամ ժապավենին տեսանելի պատռվածքներ կան (ենթակետ 11)։
• Կառուցվածքի փոփոխություններ (վերասարքավորում)՝ առանց հաշվառումն իրականացնող մարմնի թույլտվության (ենթակետ 17), համարանիշերը բացակայում են կամ չեն համապատասխանում պահանջներին (ենթակետ 18), ուսումնական միջոցը չունի ճանաչման նշան, սովորեցնողի լրացուցիչ հայելի կամ կցորդման (բացի ավտոմատ փոխհաղորդակից) և արգելակման լրացուցիչ ոտնակներ (ենթակետ 19)։

Քննության բնորոշ թակարդներ

• Նորմը «պակաս է» ձևակերպմամբ է․ ճիշտ 1,6 մմ-ով թեթև մարդատարը կամ 1,4 մմ-ով բեռնատարը անսարք չեն, իսկ 1,8 մմ-ով ավտոբուսը անսարք է (Ցանկ, կետ 4, ենթակետ 1)։
• 10 աստիճանը թեթև մարդատարների և դրանց բազայի վրա պատրաստված միջոցների համար է․ սովորական ավտոբուսին թույլատրվում է մինչև 20 աստիճան (Ցանկ, կետ 2, ենթակետ 1)։
• Կարմիր հետընթացի լապտերը, հետևի սպիտակ շրջադարձի ցուցիչը և հետևի սպիտակ կամ դեղին լուսաանդրադարձիչները անսարքություն են, իսկ առջևի դեղին հակամառախուղային լապտերները և առջևի սպիտակ լուսաանդրադարձիչները՝ ոչ (Ցանկ, կետ 3, ենթակետ 6)։
• Ցանկում չկան՝ շարժիչի անհավասարաչափ աշխատանքը կամ դժվար գործարկումը, հովացման հեղուկի ջերմաչափը, վառելիքի մակարդակի ցուցիչը, թեթև մարդատարի սրահի լուսավորությունը։ Ավտոբուսի սրահի լուսավորությունը կա (Ցանկ, կետեր 5–6)։
• Ավտոբուսում մեկ կրակմարիչը անսարքություն է (Ցանկ, կետ 6, ենթակետ 9)։
• Դեղատուփի և վթարային կանգառի նշանի պահանջը վերաբերում է կողային կցորդով մոտոցիկլներին, ոչ թե առանց կցորդի մոտոցիկլներին (Ցանկ, կետ 6, ենթակետ 9)։
• Հետևի ապակիների վարագույրները անսարքություն են միայն 2 կողային հայելիների բացակայության դեպքում, իսկ առջևինը՝ միշտ (Ցանկ, կետ 6, ենթակետ 5)։

Կարճ ստուգաթերթ

• Նախշանկար՝ 2,0 / 1,6 / 1,0 / 0,8 մմ․ ղեկի խաղացք՝ 10° / 20° / 25°։
• Ձմեռային դողեր՝ նոյեմբերի 15 – մարտի 31 (թեթև մարդատարներ, մինչև 3,5 տ բեռնատարներ), բութակներ չեն թույլատրվում հունիս–օգոստոսին, շղթաներ՝ 4.9.1 նշանի գոտում 3,5 տ-ից ավելի բեռնատարների և ավտոբուսների համար։
• Առջևում՝ սպիտակ, դեղին կամ նարնջագույն լույսեր, հետևում՝ կարմիր, դեղին կամ նարնջագույն, հետընթացի և համարանիշի լույսերը՝ սպիտակ, լուսաանդրադարձիչները՝ առջևում սպիտակ, հետևում կարմիր։
• Դեղատուփ, կրակմարիչ, վթարային կանգառի նշան․ ավտոբուսում՝ երկու կրակմարիչ, 3,5 տ-ից ավելի բեռնատարներում և 5 տ-ից ավելի ավտոբուսներում՝ առնվազն երկու հակագլորման հենակ։